تبلیغات
باغ هندسی (دفتر فرش اردیبهشت) - توامندی های قوی ایل افشاردر فرش بافی

باغ هندسی (دفتر فرش اردیبهشت)

توامندی های قوی ایل افشاردر فرش بافی

گرایش به سمت یك طرح خاص در فرش بافی توامندی های قوی ایل افشار را پنهان كرده است

خبرگزاری دانشجویان ایران - یزد
سرویس: فرهنگ و هنر

از مشكلات ایل افشار كه نسبتاً در همه جای ایران دامن گیر شده، كم كردن تنوع طرح های اصیل و گرایش به سمت یك طرح خاص است.

گرایش پیداكردن به سمت طرح خاص (ماهی درهم تكراری بیجار) كه فقط هنگام فروش مشكلات نسبتاً كمتری دارد و همینطور ورود خامه‌های رنگی با انواع رنگ های شیمیایی آنیلینی (از اولین دسته رنگ های شیمیایی نامرغوب كه از اروپا وارد ایران شد) و دباغی شده هویت اصیل و توانمندی های قوی ایل افشار را در خود پنهان كرده است.

به گزارش سرویس فرهنگ و هنر خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا) ـ منطقه یزد، درابتدای تحقیقی با نام بررسی فرش های استان زنجان كه حسین قربانی كارشناس فرش در دانشكده فرش اردكان ومقام اول طراحی و نقشه كشی فرش در جشنواره شانه بلورین یزد انجام داده، آمده است كه آب و هوای استان زنجان معتدل و كوهستانی است كه برای تهیه مواد اولیه فرش بافی از جمله پشم مناسب می‌باشد. از طرفی پشم كه به عنوان عنصر مهم د رصنعت فرش مورد استفاده قرار می‌گیرد به علت این كه دامداری وكشاورزی از مشاغل مهم این استان است بیشتر از خود منطقه تهیه می‌شده اما متاسفانه امروزه به علت كمبود كارگاه های رنگرزی از دیگر مناطق مانند خمینی شهر، خامه رنگی دباغی شده را وارد و پشم تولیدی را به صورت خام به فروش می‌رسانند.

بر اساس این پژوهش بخش اعظم منطقه زنجان به خمسه معروف است و از پنج گروه اصلی تشكیل شده، البته در استان فارس نیز اتحادیه خمسه با پنج ایل اصلی حضور دارند كه ارتباط چندانی این دو اتحادیه با هم ندارند و فقط وجه اشتراك آن ها وجود دو ایل ترك (بهارلو و اینالو) در خمسه فارس می‌باشد كه ایلات خمسه زنجان همگی ترك می‌باشند.

ایلات مهم در زنجان عبارتند از شاهسون ها، اصانلو، بیات و خدابنده لو كه تمام این ایلات در خود منطقه زنجان ساكن شده‌اند به جزء شاهسون ها كه از تیره ایل افشار بوده و از اهمیت بیشتری نسبت به چهار ایل خمسه برخوردار می‌باشند.

بررسی تاریخی شاهسون ها نشان میدهد كه آنها یكی از ایلات مهم، در زمان حكومت صفویه بوده اند و در هنگام زمامداری شاه عباس صفوی از پیمانی كه بین قزلباش ها و دیگر سران ایلات به تایید رسید تشكیل شده اند و یكی از عمده‌ترین ایلات شاخص قزلباش ها،‌ افشارها بوده‌اند كه مردمانی شجاع و بی‌باك بودند و در برابر تهاجمات بیگانگان علی‌الخصوص عثمانی‌ها و تركمن‌ها ایستادگی كردند . از این حیث اكثر شاهسون های زنجانی از تبار افشارهایی هستند كه روزی قزلباش بوده‌اند و در اصل می توان آن ها را شاهسون های افشاری نامید. بنابراین احتمال این كه در دستبافته‌ها به دو نوع خصوصیت شاهسونی و افشاری برخورد كنیم، نیز بسیار است.

در این پژوهش آمده است كه شاهسون های خمسه زنجان در كل به سه دسته تقسیم می‌شوند. یكی دویرانی‌ها كه ساكن اطراف دره حاصلخیز رود قزل‌اوزن هستند . دوم افشارهای ساكن بین ابهر و گروس و سوم بیگدلی خرقان و بزینه رود و ابهر می‌باشند.

بر اساس این پژوهش دویرانی‌ها به دستور فتحعلی شاه قاجار از مغان و اردبیل به این منطقه آورده شده‌اند كه در حد فاصل دره قزل اوزن از گروس تا كوه های قافلانكوه كوچ می‌كردند و محل ییلاق و قشلاق مشخصی داشتند كه امروزه محل قشلاقات افشار به عنوان یكی از بخش های زنجان، به این نام باقی مانده است.

افشارهای ساكن در بین ابهر و گروس امروزه همه تخته قاپو (یك جا نشین) شده و در روستاهای بدیدلو، جهان شاهلو، جمعه لو و خراسانلو ساكن شده‌اند.

بیگدلی هااحتمالاً از ایل افشار (قزلباش ها) نمی‌باشند و در ضمن گروه كوچكی نسبت به دویرانی ها و افشارهای دیگر هستند با این توصیف كه یكی از مهم ترین ایلات حاكم بر منطقه، افشارهای آذربایجانی می‌باشد كه نسبت به دیگر ایلات حضور پررنگ تری دارند.

صرفنظر از خصوصیات و آداب و رسوم ایل افشار تمام ایلات افشار پراكنده در ایران صنعت فرشبافی دارند. فرش های ایل افشار زنجان در حال حاضر در روستاهای مختلف زنجان بافته می‌شود كه همه حال و هوای ایلاتی در خود دارند.از ویژگی های طرح های ایل افشار زنجان می‌توان از ترنج های چند ضلعی در میان فرش و تكرار موتیف‌های یك شكل در داخل متن و مخصوصاً در حاشیه اشاره كرد.

ابعاد فرش های این ایلات بسته به محل تولیدشان با هم فرق دارند به عنوان مثال فرش های تولیدی قلتق در قدیم به اندازه‌های دو زرع (قالیچه) پادری و پشتی ذرع ونیم متداول گردیده و گره به كار رفته در فرش ها از نوع گره متقارن(تركی) می‌باشد و بیشتر از دارهای عمودی ثابت برای بافت آن ها استفاده می‌كنند.

طبق پژوهش قربانی رج شمارهای رایج در این فرش ها بین 20 الی 30 رج و انواع مرغوبتر را با رج 40 می‌بافند. یكی از متن های به كار رفته در اكثر قالیچه‌های افشاری،‌ماهی در هم‌های متفاوت است كه هر روستا برای خود ماهی در هم خاصی دارد.

یكی دیگر از خصوصیاتی كه در این منطقه بیشتر به چشم می‌خورد، ترنج های تو در تو است كه به عنوان ترنج های خاص این محل می‌توان از آن یاد كرد. از موتیف های مهم افشار می‌توان به بته‌ها، طرح های (s) و (+)شكل،‌مربع چهارتایی، گل سیب ها و طرح های توسباغا(لاك پشت) و در حاشیه به طرح های دندانه‌دار اره‌ای، بته زنجیرهای پیوسته با رنگ های متنوع، گل سیب های هشت ضلع ساده و حاشیه با شكل های مورب تكراری كه با چلیپا آذین بندی شده است.

همین طور نقش های مرغكی،‌ قوچكی‌ها كه در اطراف ترنج بندی‌ها بیشتر به چشم می‌خورند اغلب موتیف‌های به كار رفته در فرش ها به صورت جدا حالت چیدمان داشته و بقیه نقشه‌ها، از عناصر بكاررفته در فرش با مبدا مشخص به هم متصل، تشكیل شده است.

نقشه‌های متداول در بین ایل افشار را می‌توان به لچك و ترنج، بته شمعی (پاریزی ) گلدانی، افشان شاه عباسی، گل فرنگی، نقشه ترنج بندی با طرح ماهی در هم و نقشه‌هایی با نام محلی كهنك (پیراهن)، چهارگات(چهار قطع)،‌پری خام و نقشه مهین تقسیم نمود.

این پژوهش همچنین به بررسی مواد اولیه مصرفی در فرش دستباف افشار پرداخته و درآن آمده است پرورش دام یكی از مهم ترین مشاغل ایل بوده كه هنوز د رمنطقه رونق دارد و وجود یك نوع نژاد گوسفند اصیل به نام خود ایل افشار باعث شده تا نوع فرش های بدست آمده مرغوبیت خاصی داشته باشند به طوری كه هنگام لمس این دستبافته‌ها حالت نیمه خشن برای بافته‌های با رج 20 و 30 بسیار مناسب است البته از نوع گوسفندان دشت مغان كه پشم سفید و مرغوبتری از آنان تهیه می‌شود در منطقه استفاده می‌كنند.

این كارشناس فرش دانشكده فرش اردكان در پژوهش خود به رنگ های مورد استفاده در فرش های افشار نیز پرداخته است وآورده رنگ های رایج در این ایل به طور میانگین دارای هفت رنگ است كه عبارتند از روناسی، سورمه‌ای، آبی روشن، كرم، بژ، سبز و سیاه یا قهوه‌ای كه هر كدام شید رنگی با هویت محلی دارند مثلاً رنگ سورمه‌ای به كار رفته در فرش های افشار سورمه‌ای تیره مات می باشد.

از دیگر خصوصیات رنگ بندی در بعضی از دستبافته‌های افشار زنجان استفاده از رنگ سیاه برای دورگیری موتیف‌های حاشیه و گاهاً در متن برای رنگ زمینه جزئی و یا لكه ابرشی،‌ با سورمه‌ای همراه می‌شود. رنگ سیاه در كل استوانه‌ای خاص به نقشه فرش می‌دهد. رنگ سیاه خامه‌ این منطقه بسیار درخشان است برعكس رنگ سورمه‌ای كه مات می‌باشد ،‌رنگ خامه‌ سیاه در سطح كشور فقط در بعضی ایلات متداول است كه یكی از شاخص‌ترین آن ها همین افشارها می‌باشند.


نام فرش: ماهی درهم لچك ترنج افشار قدمت:120 سال تعداد رنگ:8 رنگ

نظرات() 
Can you get an operation to make you taller?
چهارشنبه 15 شهریور 1396 06:38 ق.ظ
With havin so much content and articles do you ever
run into any issues of plagorism or copyright violation? My website has a lot of unique content I've
either written myself or outsourced but it appears a lot
of it is popping it up all over the internet without my agreement.
Do you know any ways to help protect against content from being
stolen? I'd genuinely appreciate it.
BHW
سه شنبه 29 فروردین 1396 12:09 ب.ظ
What's up i am kavin, its my first occasion to commenting anyplace,
when i read this piece of writing i thought i could also create comment due to this brilliant article.
دانشجو
یکشنبه 8 دی 1392 01:01 ب.ظ
سلام مطالب بتون خوب بود ولی در مورد قوم افشار اگه خواسین به این وبلاگ مراجعه كنیدdrmkhm.blogfa.com در ضم اگه منابع رو هم معرفی كنیین خوب میشد
پاسخ خدیجه داعی زاده اردکانی : سلام
ممنون از آدرس وبی که دادین، بهش نیاز داشتم.
اکثر منابع از کتاب های خانم صوراسرافیل هستن و سایت خبرگزاری دانشجویان ایسنا.
bahman mofid
پنجشنبه 22 تیر 1391 07:45 ق.ظ
با سلام دوست عزیز
لطفا برای تبادل لینک خودکار (فقط در 30 ثانیه) به نشانی زیر مراجعه کنید
http://buychargecard.naghabel.biz/link
خریدکارت شارژ | خرید کارت شارژ
با تشکر
سه شنبه 18 تیر 1387 05:07 ق.ظ
با عرض سلام:
مایل به تبادل لینک هستید؟
موفق باشید
عنوان : برنامه هک و موبایل
آدرس:http://9kia.org
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
  • ابر برچسبها

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :